Araç, Kastamonu iline bağlı bir ilçedir. Prehistorik çağlardan sonra bölgenin bilinen en eski sakinleri Gas'lardır. Bilinen tarihi Hititler ile başlar, Frigya, Lidya Krallıkları ile Pers hakimiyetiyle yerel krallıklar olarak devam eder. Pontus ve Bizans (Doğu Roma İmparatorluğu) hakimiyeti ile devam eden egemenlik Anadolu'nun Türkleşmesine kadar devam eder. Bu dönemlerde bölge; savaşçı yapısı ve iyi at yetiştirmesi ile bilinir.

Paphlagonia adı verilen Kastamonu, Sinop, Çankırı, Bolu ve Karabük illerini kapsayan bölge 1105 yılında Danişmendliler zamanında Türk hakimiyetine geçmiştir. Uzun süre bölgede Beylikler hakim olmuştur, beyliklerin en önemlisi olan Candaroğulları Beyliği 1460 yılında Osmanlı yönetimine geçmiştir.

Beylikler döneminde Kastamonu merkezli bir ilim ve kültür merkezi olma özelliği de kazanan Araç ilçesinde, (Bugün Karabük İli Eflani İlçesi köyüdür.) Küre-i Hadid (Demirli) Köyü İsmailbey Camii, Tatlıca Köyü Camii ve Antik Dönem'i işaret eden kaya mezarları tarihi özellikleriyle dikkat çeker. Kastamonu Müzesinde sergilenmekte olan görkemli Lahit ve Gökçesu (Moğsu) köyünden alınıp gezmesin diye ayağı kırılıp Kastamonu'da müzeye teslim edilen Hitit Arslan'ı ve "Geley " Hanözü Köyü'nde bulunan Anadolu Piramidi olarak da adlandırılan iki adet olarak var olduğunu bildiğimiz Tümülüs'ler , Kesüt Köyü'nde Çökele mevkiinde bulunan ören yerleri Katarta'da bulunan konaklar incelemeye ve turizm açısından ve yörenin tarihi değerlerinin ortaya çıkması için değerlendirilmeye göz kırpmaktadır.

Anadolu'daki en eski yerleşim bölgelerinden biri olan Araç'ın tarihi kaynaklarda adı ilk defa M.Ö. 1132 yılında "Timanidis" olarak geçmekte bu duruma göre de yaklaşık 3000 yıllık bir yerleşim geçmişine sahip bulunmaktadır.

Buna 1866 yılında belediye örgütünün kuruluşunu, 1868 yılında da bucak örgütünün ilçeye dönüşünü eklersek, Araç'ın en eski belediyelerden ve yine en eski ilçelerinden olduğu görülür.

Karadeniz ile iç bölgeler arasındaki ticari ve beşeri bağları kuran kervanların işlediği önemli bir yol güzargahında, önemli bir durak ve uğrak yeri olması, ilçeye Araç adının verilmesine neden olmuştur.

1 ) KALELER

a ) Araç Kalesi : Araç'ın güneyinde ve Araç çayının üzerindedir. Kale gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı önlem almak maksadıyla Dogu Roma(Bizans)'lılar tarafından inşa edilmiştir.

b ) Akhisar ( Agsar ) Kalesi : Araç' in kuzeyinde, Üyükveren köyü civarındadır. Bir kısmı tahrip edilmesine rağmen hala ayaktadır. Bunun da nedeni duvarların geniş olması ve yapıda kumlu kireç kullanılmasıdır. Kale yöreye hakim vaziyettedir.

c ) Eğriceova Kalesi : Araç'ın Karandı köyü'nün batısındaki Eğriceova ormanı civarındadır. Romalılar tarafından yapılma ihtimali güçlü olan kale harap vaziyettedir.

d ) Andras Kalesi : Araç'ın Boyalı nahiyesi'nin batısında Andras ( Bahçecik)köyüne 2 kilometre mesafedeki Soğanlı çayı üzerindedir, halk arasında Andıraz adı ile de bilinmektedir. Geley Yaylasının güney yakasındadır.Soğanlı çayının yatağındaki Çaykaşı (Soğandere)nin oradan kalenin tepesine kırkbeş (45) dakikada çıkılabilmektedir. Kale surları tahribata rağmen hala eski şeklini muhafaza eder haldedir.

e ) Asar Kalesi : Daday'ın Zarı mıntıkasının Hocalar ve Demirtaş köyleri arasın da Şeyhoğlu köyünün bir kilometre kuzeyindedir. İki suru hariç harap haldedir.

f) Çoban Kalesi: Cide'nin doğusundadır. Bu eserde geriye birkaç sur kalmıştır.

g ) Karasu Kalesi : Cide'ye 20- 30 km. mesafede Sönget Köyü civarındadır. Harabe haldedir.

h) Ağlı Kalesi : Ağlı merkezi yakınlarındadır. Dikkat çekici bir kalıntısı yoktur.

ı) Molla Ahmet Kalesi : Göl mıntıkasının Baltacı kuyucağı köyünün 5 kilometre doğusundadır. Molla Ahmet köyü'ne yakın olduğundan bu isimle anılır.


k) Kastamonu Kalesi : Kastamonu' nun batısında kayalıklar üzerine inşa edilen kale Kommenler dönemine aittir. Kale' nin üzerinde tarih veya kitabeye benzeyen birşey olmadığından ne zaman yapıldığı meçhuldür. Türkler' in akınlarından korunmak için yapıldığı söylentileri vardır. Batısı diktir, kuzeyi kalın ve sağlam surlarla çevrilidir. Üst tarafı düzdür. İçinde büyük bir su veya yiyecek saklanması muhtemel olan mahzen mevcuttur. Bütün olumsuz şartlara rağmen kale hala sağlam vaziyettedir.

2) HARABELER

a) Örencik Harabesi : Araç'ın Dırvana köyünün doğusun da, Örencik civarındadır. Burada bir şehir harabesinin mevcut olduğu söylenmektedir.

b) Köşklü Pınar Harabesi : Araç Karandı' da Köşklü Pınar adını taşıyan yerde mevcuttur. Burada hala eski bina hara belerine rastlanmaktadır.

c) Aşağı Güney Harabeleri : Araç'ın Karandı köyü ile Aşağı güney köyleri arasında, tahminen bu köylere 1 kilo metre uzaklıkta bir Aslan heykeline rastlanmaktadır Aşağı Güney Köyü eski su dağıtım sistemi de örnek gösterilebilir bir yerdir.Okulun üst tarafında bulunan bir kaya mezarı bulunmaktadır. Bu da bizi buranın eski tarihlerden kalma bir yerleşim yeri olduğu kanısına götürüyor.

d ) Kesüt Harabesi : İğdir'in Kesut köyünde (bu gün aynı adla anılmamaktadır bu günkü ismini anımsayamıyorum ) Çökele isimli yerin doğusundadır.

e ) Çiğdene Sancı Köyü Kilisesi Harabeleri : Daday Çiğdene köyü civarındaki Kaş köyünün batısındaki dereye 300 -400 metre uzaklıktaki bir harabedir. Köylülerin " Sancı Köyü Kilisesi " demesine rağmen içine girilemediğinden içinde eski bir şehrin var olup olmadığı bilinmemektedir.

f) Üyükveren Harabesi : Daday' in Zarı köyündedir. Köylülerin kazılan sonucu bazı duvar harabelerine rastlanmaktadır . g) Çaykaşı (Soğandere) Kız kayası . h) Çaykaşı (Soğandere) Su sarnıçları bulunmaktadır.

Araç ilçesi Türkiye Cumhuriyeti'nin en eski ilçelerindendir. Araç özellikle doğa turizmi ile ön plana çıkması gereken yurdumuzun cennet köşelerinden bir tanesidir. Araç yüzölçümünün çok büyük bir bölümünü ormanlar kaplamaktadır. özellikle yaylaları bir doğa harikasıdır. yaylaları doğu karadeniz yaylalarından daha güzeldir ve çok çeşitli ağaçları bünyesinde barındırır. Araç halkı son derece mütevazi ve alçak gönüllüdür.